22-apreldan bank ilovalarida qanday o‘zgarishlar kiritiladi
22-apreldan boshlab O‘zbekistonda masofaviy moliyaviy xizmatlar xavfsizligiga oid yangi talablar kuchga kiradi. Ular bank ilovalari faoliyatiga ta’sir qilib, akkauntga kirish, pul o‘tkazmalari hamda kartalarni bog‘lash kabi odatiy operatsiyalarga o‘zgarish kiritadi.
So‘nggi yillarda onlayn operatsiyalar kundalik hayotning ajralmas qismiga aylandi, biroq shu bilan birga firibgarlik holatlari ham ko‘paydi. Yangilangan qoidalar aynan shu xavflarni hisobga olib, eng ko‘p buzilishlar sodir bo‘ladigan bosqichlarda himoyani kuchaytiradi. Asosiy maqsad — firibgarlik darajasini kamaytirish va raqamli xizmatlarni yanada xavfsiz qilish.
Biometriya odatiy kodlar o‘rniga
Endilikda ayrim amallar uchun biometrik tekshiruv talab qilinadi. Bu yangi qurilmadan kirish, parolni o‘zgartirish va kartani bog‘lash jarayonlariga taalluqlidir.
Avvallari ko‘p hollarda SMS-kod yetarli edi, ammo bunday usul endi yetarli darajada himoya qilmaydi. Biometriya operatsiyani aynan egasi bajarayotganini tasdiqlash imkonini beradi. Shu orqali ruxsatsiz kirish xavfi sezilarli darajada kamayadi.
Telefon raqami kim nomiga rasmiylashtirilgani nega muhim
Alohida e’tibor bank ilovasida foydalaniladigan telefon raqamiga qaratilgan. Endi tizim raqam karta egasi nomiga rasmiylashtirilganini va uning JShShIRiga mos kelishini tekshiradi.
Agar ma’lumotlar mos kelmasa, ayrim operatsiyalar cheklanishi mumkin. Bunda karta bloklanmaydi va odatdagidek ishlashda davom etadi. Cheklovlar aynan onlayn kirish bilan bog‘liq, chunki internetda firibgarlik xavfi yuqoriroq.
Bunday holatda foydalanuvchilarga raqam kim nomiga rasmiylashtirilganini oldindan tekshirish tavsiya etiladi. Zarur bo‘lsa, uni mobil operator ofisida o‘z nomiga qayta rasmiylashtirish mumkin. Buning uchun raqamning hozirgi egasi va yangi egasi shaxsan kelishi kerak bo‘ladi. Xizmat pullik bo‘lib, o‘rtacha 25 ming so‘mni tashkil etadi, ammo yakuniy narx operatorga bog‘liq.
Shuningdek, muddatlarga ham e’tibor berish muhim. Ba’zi hollarda arizani ko‘rib chiqish 10 kalendar kungacha davom etadi, shuning uchun oldindan topshirilgan taqdirda ham jarayon yangi talablar kuchga kirgandan keyin yakunlanishi mumkin. Muqobil variant sifatida yangi SIM-kartani o‘z nomingizga rasmiylashtirib, uni bank xizmatlari uchun ishlatish mumkin.
Ilovaga kirishni nazorat qilish
O‘zgarishlar ilovaga kirish jarayoniga ham ta’sir qiladi. Yangi qurilmadan foydalanganda tizim ma’lumotlarning bir qismini o‘chiradi va kirishni qayta sozlashni talab qiladi. Bu uchinchi shaxslar tomonidan saqlangan ma’lumotlardan foydalanishning oldini olish uchun joriy etilgan.
Shuningdek, faol sessiyalarni ko‘rish imkoniyati paydo bo‘ladi — qaysi qurilmalardan va qachon kirilganini kuzatish mumkin. Bu foydalanuvchiga ko‘proq nazorat beradi va shubhali faollikni tez aniqlashga yordam beradi.
Firibgarlik sxemalarini cheklash
Yangi talablar keng tarqalgan firibgarlik usullarini ham hisobga oladi. Masalan, telefon yoki videoqo‘ng‘iroq vaqtida ayrim operatsiyalar vaqtincha mavjud bo‘lmasligi mumkin. Bu firibgarlar ko‘pincha aynan suhbat davomida foydalanuvchini boshqarishga urinishi bilan bog‘liq.
Bundan tashqari, ilovalar masofaviy kirish dasturlariga ham e’tibor qaratadi. Agar tizim bunday vositalarni aniqlasa, operatsiyalar bajarilishi bloklanishi mumkin. Bu foydalanuvchini qurilma ustidan nazoratni qo‘lga olishga urinishlardan himoya qiladi.
Operatsiyalarni tasdiqlashdagi o‘zgarishlar
Bir martalik kodlarga qo‘shimcha talablar joriy etiladi. Ular cheklangan vaqt davomida amal qiladi va faqat yuborilgan qurilmada ishlatiladi.
Bunday yondashuv kodni boshqa qurilmada ushlab qolish va ishlatishni imkonsiz qiladi. Natijada, firibgarlar boshqa qurilmada kodni ishlatishga harakat qilsa ham, operatsiyani tasdiqlash ancha qiyinlashadi.
Shuningdek, foydalanuvchi ma’lumotlari himoyasi kuchaytiriladi. Karta egasi haqidagi ma’lumotlar qisman ko‘rsatiladi, bu ma’lumotlar sizib chiqishi xavfini kamaytiradi. Ayrim operatsiyalar, masalan, SMS-xabarnomalarni boshqarish, faqat bank bo‘limlari yoki o‘z-o‘ziga xizmat ko‘rsatish qurilmalari orqali amalga oshiriladi.
Yangi talablar odatiy jarayonlarni biroz murakkablashtiradi, biroq ularni ancha xavfsiz qiladi. Qo‘shimcha tekshiruvlar va cheklovlar mijozlarni firibgarlikdan himoya qilishga va raqamli xizmatlardan foydalanishda xavflarni kamaytirishga yordam beradi.