Ba'zan maosh tushishidan oldinroq pul kerak bo'lib qoladi. Texnika buziladi, shoshilinch davolanish zarur bo'ladi, ish uchun materiallar sotib olish kerak, mijozdan to'lovni esa yana bir necha hafta kutishga to'g'ri keladi.
Bunday vaziyatlarda mikroqarz vaqtinchalik xarajatni qoplashga yordam berishi mumkin. Shu bilan birga uni hamma ham bir xil qabul qilavermaydi. Kimdir bunday qarzni xavfli deb hisoblaydi, yana kimdir uni har qanday muammoni tezda hal qilish usuli sifatida ko'radi. Aslida esa hammasi oddiyroq. Mikroqarz yaxshi ham, yomon ham yechim emas. Hammasi pul nima uchun kerakligi, qancha mablag' talab qilinishi va qarzni qanday qaytarishni rejalashtirayotganingizga bog'liq.
Pul olishdan oldin vaziyatni xolis baholash muhim. Haqiqatan ham hozir bu qarorsiz iloj yo'qmi yoki masalani boshqa yo'l bilan hal qilish mumkinmi? Kredit va qarz faqat boshqa imkoniyatlar bo'lmaganda yoki ular ancha noqulay bo'lgandagina ma'noga ega.
Har qanday qarz majburiyat va foizlarni anglatadi. Shuning uchun kelgusidagi to'lovlar byudjetingizga qanday ta'sir qilishini oldindan tushunish muhim. Mikroqarzga ongli va shoshilmasdan yondashilsa, u vaqtinchalik moliyaviy masalani hal qilishga yordam berishi mumkin.
Mikroqarz nima
Bu turdagi moliyaviy mahsulot turlicha nomlanishi mumkin. Mikroqarz, mikrokredit, kichik qarz. Mazmuni esa o'zgarmaydi. Gap muayyan maqsad uchun cheklangan muddatga olinadigan kichik miqdordagi qarz haqida ketmoqda
Mikroqarz — muayyan maqsad uchun cheklangan muddatga olinadigan kichik miqdordagi qarz. Odatda undan o'z mablag'lari vaqtincha yetishmaganda, masalani keyinga qoldirish esa noqulay yoki imkonsiz bo'lganda foydalaniladi.
Qiyinchiliklar ko'pincha qanday holatda yuzaga keladi
Ko'pgina muammolar qarzning o'zi bilan emas, balki shoshilish bilan bog'liq. Pul zudlik bilan kerak bo'lganda, qaror ko'pincha hissiyotlar ta'sirida qabul qilinadi. Masalani tezroq hal qilish va bosimni kamaytirish istagi paydo bo'ladi. Bunday paytda aniq summa, muddat va to'lovning kundalik hayotdagi moliyaviy yukini kamdan-kam o'ylab ko'rishadi.
Agar maqsad oldindan aniq bo'lsa, vaziyat o'zgaradi. Chegaralar paydo bo'ladi va qaror qabul qilish osonlashadi. Mikroqarz tartibsiz qadam emas, balki muayyan vazifani hal qilish vositasiga aylanadi. Bu mas'uliyatni bekor qilmaydi, lekin stress darajasini sezilarli darajada kamaytiradi.
Nima uchun aniq maqsad muhim
Pul ko'pincha aniq chegaralar bo'lmagan joyga sarflanib ketadi. Agar inson mablag'ni aynan nima uchun olayotganini to'liq tushunmasa, pulni qo'shimcha xarajatlarga sarflash oson. Nimadir kerakdek, yana nimadir esa ayni paytda qulaydek tuyuladi.
«Har ehtimolga qarshi» biroz ko'proq pul olish fikri mantiqli ko'rinishi mumkin. Ammo mablag' qo'lda bo'lsa, uni boshqa narsaga sarflash ham oson, hatto dastlab bunday xarajat rejalashtirilmagan bo'lsa ham.
Bu yerda oddiy psixologik tuzoq bor. Mablag' oldindan aniq bir maqsad uchun belgilanganida, xarajatlar uchun tabiiy chegara paydo bo'ladi. Siz aynan nima sotib olishingiz va buning uchun qancha pul kerakligini bilasiz, shuning uchun ortiqcha mablag' bu qarorning bir qismiga aylanmaydi. Natijada ortiqcha xarajat qilish xavfi ham kamayadi.
Mikroqarz maqsadlari va rejalashtirishning turli yondashuvlari
Mikroqarz olish sabablari turlicha bo'lishi mumkin va bu tabiiy.
Shoshilinch davolanish yoki stomatologik xizmatlar tezkor qaror va moliyaviy intizomni talab qiladi. Odatda kerakli summa darhol ma'lum bo'ladi, shuning uchun asosiy e'tibor qarzni qaytarish muddatiga qaratiladi.
Kichik ta'mirlash ishlari ko'pincha aniq chegaralar bo'lmagani sababli rejalashtirilgan byudjetdan oshib ketadi. Ishlarning aniq ro'yxati bo'lmasa, xarajatlar osonlik bilan ko'payib ketishi mumkin.
Ish uchun texnika undan olinadigan foydani xolis baholashni talab qiladi. U aynan qanday qilib daromadni oshirish yoki vaqtni tejashga yordam berishini tushunish muhim.
Ta'lim va kurslar uzoqroq muddatga cho'ziladi. To'lovlar o'qish bilan bir vaqtda davom etadi, shuning uchun buni oldindan hisobga olish kerak.
Kassa oqimidagi vaqtinchalik uzilish to'lov muddatlariga ayniqsa sezgir. Bu yerda pul qachon kelishini aniq bilish, noaniq «keyinroq»ga umid qilmaslik muhim.
Mavsumiy xarajatlar, masalan, maktab yoki qishki xaridlar har yili takrorlanadi. Ularni oxirgi daqiqada qoplashdan ko'ra oldindan rejalashtirish osonroq.
O'zini o'zi band qilgan shaxslar uchun bunga ish bilan bevosita bog'liq xarajatlar ham qo'shiladi. Bu uskuna yoki materiallar sotib olish, reklama uchun to'lov qilish, mahsulot zaxirasini to'ldirish, ish joyini ijaraga olish yoki xarajatlar hozir yuzaga kelib, mijozlardan to'lov keyinroq keladigan vaqtinchalik kassa uzilishi bo'lishi mumkin.
Mikroqarz stress manbai emas, vositaga aylanib qolsin
O'zini o'zi band qilgan shaxs mikroqarzning foydasini qanday baholashi mumkin
O'zini o'zi band qilgan shaxs uchun qarz nafaqat shaxsiy ehtiyojni qoplash vositasi bo'lishi mumkin. Ba'zan u bevosita ish uchun kerak bo'ladi va daromadni saqlab qolish yoki oshirishga yordam beradi.
Masalan, usta ko'proq buyurtma olish imkonini beradigan uskuna sotib olishi mumkin. Repetitor dars o'tish uchun zarur texnikani xarid qilishi mumkin. Sartarosh mavsum oldidan materiallarni sotib olishi mumkin. Sotuvchi esa savdoni to'xtatib qo'ymaslik uchun mahsulot zaxirasini to'ldirishi mumkin.
Bunday vaziyatlarda shaxsiy xarajatlar uchun olingan qarz va ish maqsadlari uchun olingan qarzni ajratish muhim. Agar mablag' faoliyat uchun olinayotgan bo'lsa, ishda aynan nima o'zgarishini, xarid qanday foyda berishini va pulni qaysi daromad hisobidan qaytarish mumkinligini oldindan tushunish kerak.
O'zini o'zi band qilgan shaxs uchun mikroqarz — shaxsiy xarajatlar yoki mustaqil faoliyat bilan bog'liq vaqtinchalik moliyaviy vazifani hal qilish uchun foydalanish mumkin bo'lgan qarz.
Mikroqarz rasmiylashtirishdan oldin o'zini o'zi band qilgan shaxs nafaqat kelgusidagi to'lov miqdorini, balki o'z daromadining xususiyatlarini ham hisobga olishi ayniqsa muhim. Daromad bir xil bo'lmasligi mumkin: bir oyda buyurtmalar ko'p, keyingi oyda esa ancha kam bo'ladi. Shuning uchun faqat eng yaxshi oyga qarab reja tuzish to'g'ri emas. Odatdagi daromad darajasini baholash va tushumlar kamayishi mumkin bo'lgan davrlarni hisobga olish xavfsizroq.
Mikroqarz rasmiylashtirishdan oldin bir nechta savolga javob berish foydali. Pul aynan nimaga sarflanadi? Xarid yoki xarajat ishga qanday yordam beradi? Qo'shimcha daromad qachon paydo bo'ladi yoki mijozdan to'lov qachon keladi? Odatdagi daromad mikroqarzni qaytarish uchun yetarlimi?
Puldan «biznes uchun» foydalanishning o'zi qarzni foydali qilib qo'ymaydi. Uskuna o'zini oqlamasligi, mijoz to'lovni kechiktirishi yoki kutilgan daromad hisob-kitobdagidan kam bo'lishi mumkin. Shuning uchun mikroqarz rasmiylashtirishdan oldin uning qiymatini kutilayotgan moliyaviy natija bilan solishtirish va daromad kamaygan taqdirda ham to'lovni amalga oshirish imkoniyati borligiga ishonch hosil qilish kerak.
Xarajat hozir, daromad keyin bo'lsa
O'zini o'zi band qilgan shaxslar uchun xarajatlar hozir yuzaga kelib, mijozlardan pul keyinroq keladigan vaziyat ayniqsa dolzarb. Masalan, materiallarni bugun sotib olish kerak, bajarilgan ish uchun to'lov esa bir necha haftadan keyin keladi.
Bunday holatda pul qachon kelishini oldindan aniqlash va bu sanani mikroqarz bo'yicha to'lov muddatlari bilan solishtirish kerak. Hisob-kitob qanchalik aniq bo'lsa, kelgusidagi moliyaviy yuklama shunchalik tushunarli bo'ladi.
Agar qarzni qaytarish hali kafolatlanmagan bitta kelajakdagi buyurtma yoki daromadga bog'liq bo'lsa, byudjetni yana bir bor hisoblab chiqish kerak. Ehtimol, mikroqarz summasini kamaytirish, boshqa muddatni tanlash yoki qaror qabul qilishni keyinga qoldirish ma'quldir.
O'zini o'zi band qilgan shaxs uchun asosiy savol nafaqat «men qarz ololamanmi?», balki «uni qaysi daromad hisobidan qaytaraman?» degan savoldir. Agar javob aniq bo'lsa, qarzni moliyaviy rejaga kiritish osonroq.
Qaror qabul qilishdan oldin oddiy tekshiruv
Bir xil mikroqarz turlicha natija berishi mumkin. Agar pulni aynan nima uchun olayotganingizni o'zingizga qisqa va aniq tushuntira olsangiz, qaror endi impulsiv ko'rinmaydi.
Keyin summa masalasi aniqlashadi. Gap sizga berilishi mumkin bo'lgan summa haqida emas, balki yaqin oylar davomida xotirjam yashashingizga imkon beradigan summa haqida ketadi. Aniq summa bo'lsa, xarajatlarni nazorat qilish osonroq.
O'zini o'zi band qilgan shaxs uchun bunga yana bir savol qo'shiladi: daromadning qancha qismini mikroqarzni qaytarishga yo'naltirish kerak va odatiy xarajatlar hamda keyingi ish faoliyati uchun yetarli mablag' qoladimi?
Xarajatlarni xayolan ajratib ko'rish foydali. Nima haqiqatan zarur, nima esa shunchaki qo'shishni xohlayotgan narsangiz? Bunday filtr ko'pincha ortiqcha xarajatlar paydo bo'lishidan oldin ularni to'xtatishga yordam beradi.
To'lov haqida ham alohida o'ylab ko'rish kerak. Agar uni to'lash uchun tasodifiy daromadlarga yoki mavhum «bir amallab»ga umid qilish kerak bo'lsa, biroz to'xtab o'ylashga arziydi. To'lov joriy byudjetga ortiqcha bosimsiz sig'sa, ancha xotirjam bo'ladi.
Va nihoyat, qarzni yopish rejasi. Pul aynan qayerdan kelishi va zarurat tug'ilganda nimalarni qisqartirish mumkinligini tushunish birinchi to'lovdan oldinoq nazorat hissini beradi.
O'zini o'zi band qilgan shaxs uchun nafaqat daromad miqdorini, balki uning muntazamligini ham hisobga olish ayniqsa muhim. Agar daromad oyma-oy o'zgarib tursa, buyurtmalar kamayadigan davrni oldindan hisobga olish ma'qul.
Qarorni vaqtincha to'xtatib turish kerakligini ko'rsatadigan belgilar ham bor. Pulni shunchaki o'zingizni yengilroq his qilish uchun olish istagi. Aniq summaning yo'qligi. Tushuntirishsiz ko'proq pul olishga intilish. Qarzni qaysi daromad hisobidan qaytarish tushunarsiz bo'lishi. Bunday vaziyatlarda biroz kutish ko'pincha foydaliroq bo'ladi.
Nimalarni yodda tutish muhim
Mikroqarz aniq vazifa va uni qaytarish bo'yicha real imkoniyatlarga mos kelishi kerak. Nafaqat qarz miqdori, balki uning umumiy qiymati, muddati va kelgusida byudjetga tushadigan yuklamani ham hisobga olish muhim.
O'zini o'zi band qilgan shaxs uchun qarz muddatini daromad olinishi kutilayotgan vaqt bilan solishtirish ayniqsa muhim. Qarzni qaytarish manbasi va muddati qanchalik aniq bo'lsa, moliyaviy yuklamani nazorat qilish shunchalik oson bo'ladi.
Asosiysi, kattaroq limit mavjud bo'lsa ham, muayyan vazifani hal qilish uchun haqiqatan kerak bo'lganidan ortiq mablag' olmang.